Filopanti’nin Meridyenleri Ocarina’nın Melodilerini Taşırsa

Quirico Filopanti’nin Evren, Miranda! ve Evrensel Tarih Sentezi isimli kitapları.

İtalya’da yolumuzun düşmediği ne çok şehir, kasaba var. Bunlardan biri Bologna’dan 20 km mesafedeki BUDRIO kasabası. Budrio, ülkeler arası saat farkını, dünyayı meridyenlere bölerek ilk ortaya atan matematikçi, astronom Quirico Filopanti (asıl ismi Giuseppe Barilli)nin doğduğu yerdir. Tüm dünyada kullandığımız zaman dilimi görüşünü 1858 yılında Miranda! isimli kitabında Filopanti ortaya atmıştır.

Miranda! kitabında, bilimadamı Filopanti, 0 numaralı başlangıç meridyeninden bahseder. Teorisine göre bu başlangıç meridyeni Roma‘dadır. Yerküreyi 24 meridyene (zaman dilimine) ayırır ve her bir meridyen arasını 1 saat olarak hesaplar.

İtalyan matematikçi, astronom Miranda! kitabını yayınladığı sırada, Budrio’da bir tuğla fabrikasında çalışan Giuseppe Donati pişmiş topraktan üflemeli bir müzik aleti icat eder. Bu müzik aletinin adı Ocarina (TR: Minik Ördek)’dır.

Elbette bugün coğrafya derslerinde öğrendiğimiz meridyen sayısı 24 değil. Ancak Filopanti’nin teorisi, günümüzde varsaydığımız 360 adet meridyen hesabıyla eşdeğer. “Yerel saat” kavramından bahseden ilk astronomun, Budrio gibi küçük bir yerleşim yerinde yoksul olarak doğması ve tüm dünyanın kabul ettiği bir görüşün ilk tohumlarını ta 1858 yılında atması ilham verici! İşte bu yüzden, Budrio‘ya yolunuz düşerse Filopanti Meydanı (IT: Piazza Filopanti)’ndaki Quirico Filopanti’ye ait heykeli selamlamadan geçmeyin.

Budrio’nun Filopanti Meydanı (IT:Piazza Filopanti)’ndaki Quirico Filopanti’nin heykeli.
Fotoğraf: Pier Luigi Mioli

Uluslararası Ocarina Festivali

“Budrio’ya ne diye gidelim?” diye düşündüğünüzde Filopanti’yi selamlamak dışında bir geçerli sebebiniz daha var aslında: Uluslararası Ocarina (Türkçe okunuşu: okarina) Festivali!

Filopanti, Miranda! kitabını yazdığı sıralarda Budrio doğumlu bir müzisyen Giuseppe Donati pişmiş topraktan üflemeli bir müzik aleti icat eder. Rivayete göre, 17 yaşında tuğla fabrikasında çalışırken ilk “minik ördek”ini şekillendirir. İlk ocarina üretim atölyesi Budrio’da kurulur. Sonrasında 1878 yılında Donati, Bologna’ya taşındığında Ocarina Atölyesi’ni bir başka ocarina çalan müzisyene devreder. Ocarina, kelime olarak Bologna lehçesine göre minik ördek demektir.

Ocarina Festivali’nde çalan Budrio’nun genç ocarina müzisyenleri.

Helmholtz rezonansı prensibine göre işleyen pişmiş topraktan ve seramikten yapılan ocarina flütleri, yalnızca folklorik etkinliklerde kullanılmaz; örneğin ünlü orkestra şefi ve besteci Ennio Morricone’nin orkestra eserlerinde veya İtalyan şarkıcı Fabrizio De André’nin “Un giudice” isimli şarkısında kullandığı bir müzik aletidir.

Onuncusu düzenlenen Uluslararası Ocarina Festivali Budrio’da 2019 yılında 25-28 Nisan tarihleri arasında organize edilmişti. Japonya, Amerika Birleşik Devletleri, Kolombiya, Avusturya, Güney Kore, İngiltere, Portekiz, Tayvan gibi ülkelerden müzisyenlerin ve ocarina flütleri yapan ustaların Budrio’ya geldiği, dört gün boyunca ocarina konserleri verdikleri, yaptıkları ocarina flütlerini kermes şeklinde sergileyip sattıkları bu keyifli festivali izlemek istemez misiniz? Belki de pişmiş topraktan yapılmış bir ocarina ile eve dönersiniz, kim bilir!

Uluslararası Ocarina Festivali katılımcıları, Filopanti Meydanı’na dikilmiş Ocarina Heykeli önünde poz verirken, Budrio, Bologna.
Pişmiş topraktan ocarina yapan bir ocarina ustası, Budrio, Bologna.

Meraklısına

  • Astronom, matematikçi Quirico Filopanti’nin ismi 1999 yılında keşfedilen bir asteroid’e verilmiştir. Asteroid’in tam ismi: 21687 Filopanti
  • Rovigo’da bir Ocarina Müzesi bulunmaktadır. İsmi: Museo Laboratorio L’Ocarina, adres: Grillara, via bologna, n 16 (RO)

Alternatif Bir İtalya’yı instagram, facebook ve twitter üzerinden takip edebilirsiniz. Seyahat önerilerimizi buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Bir cevap yazın